Η ελονοσία είναι μεταδιδόμενη παρασιτική νόσος η οποία προκαλείται από το πλασμώδιο της ελονοσίας και μεταδίδεται μέσω νυγμού από μολυσμένα ανωφελή κουνούπια. Είναι θεραπεύσιμη νόσος, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές ή ακόμη και το θάνατο αν η διάγνωση και η θεραπεία καθυστερήσουν.

Τα είδη πλασμωδίων που έχουν αναγνωριστεί ότι προκαλούν ελονοσία στον άνθρωπο είναι: το Plasmodium falciparum, το P. vivax, το P. malariae, το P. ovale και το P. knowlesi (στέλεχος που σχετίζεται με ελονοσία στους πιθήκους – πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως το πέμπτο πλασμώδιο που προκαλεί τη νόσο στον άνθρωπο έπειτα από καταγεγραμμένα κρούσματα στη νοτιοανατολική Ασία). Η πλειονότητα των νοσήσεων και των θανάτων συνδέεται κυρίως με δυο από τα πλασμώδια, το P. falciparum και το P. vivax.

Η συνεργασία μεταξύ του παγκόσμιου προγράμματος για την εξάλειψη της ελονοσίας και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) οδήγησε στο επιτυχές αποτέλεσμα της μείωσης της επίπτωσης της ελονοσίας μέσα από μεγάλης κλίμακας έλεγχο των διαβιβαστών (κουνουπιών) και πλήρως οργανωμένο σύστημα επιτήρησης. Μεταξύ του 1957 και του 1963, οι περισσότερες εκ των ευρωπαϊκών χωρών κατάφεραν να εξαλείψουν την ελονοσία και τελικά, το 1957, η Ευρώπη έγινε η πρώτη ήπειρος ελεύθερη ελονοσίας.

Παρά τις εντατικά εφαρμοζόμενες στρατηγικές εξάλειψης, η τελευταία αυτή εικόνα της Ευρώπης άλλαξε στα μέσα του ’90, όταν η επίπτωση της ελονοσίας άρχισε πάλι να αυξάνεται λόγω πολιτικής και κοινωνικοοικονομικής αποσταθεροποίησης, που κατέληξε σε διακοπή των δραστηριοτήτων ελέγχου και πρόληψης και μαζικής μετανάστευσης, η οποία αποτέλεσε τον παράγοντα επανεμφάνισης άφθονων κρουσμάτων ελονοσίας στην Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια του 2013, σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ υπήρξαν περίπου 198.000.000 κρούσματα ελονοσίας και εκτίμηση περί των 584.000 θανάτων με το 90% αυτών στην Αφρική. Το 2013, εκτιμάται ότι στην Αφρική πέθαναν 437.000 παιδιά ηλικίας <5 ετών εξαιτίας της ελονοσίας. Παγκοσμίως ο συνολικός αριθμός θανάτων παιδιών <5 ετών εκτιμάται σε 453.000. Μεταξύ του 2010 και 2013, παρατηρήθηκε μια αύξηση των παρεμβάσεων για την ελονοσία που είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της επίπτωσης έως 30% παγκοσμίως και έως και 34% στην Αφρική. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, το ποσοστό θνητότητας μειώθηκε κατ’ εκτίμηση 47% παγκοσμίως και 54% στην Αφρική. Ενώ στην ηλικιακή ομάδα των <5 ετών μειώθηκε έως και 53% παγκοσμίως και 58% στην Αφρική.

Όσον αφορά στην κατάσταση στην Ελλάδα, αξίζει να αναφερθεί ότι κατατασσόταν στις ενδημικές για την ελονοσία χώρες μέχρι το 1960. Έπειτα από ένα εντατικό πρόγραμμα εξάλειψης, που εφαρμόστηκε την περίοδο 1946-1960, η Ελλάδα κατάφερε να λάβει την πιστοποίηση «ελεύθερη ελονοσίας» από τον ΠΟΥ το 1974. Από το 1974 και μετά, καταγράφονταν ετησίως 30-50 εισαγόμενα κρούσματα ελονοσίας από ενδημικές χώρες.

Ωστόσο, το 2009 δηλώθηκαν στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), δηλώθηκαν συνολικά 51 κρούσματα ελονοσίας στην Ελλάδα. Μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου 2009, οκτώ κρούσματα ελονοσίας δηλώθηκαν στο δήμο Ευρώτα Λακωνίας (Πελοπόννησος, νότια Ελλάδα). Τα πρώτα δυο κρούσματα ήταν μετανάστες από ενδημικές για την ελονοσία χώρες ενώ τα έξι κρούσματα από P. vivax με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης στη Λακωνία, δηλαδή κρούσματα που δεν ανέφεραν ιστορικό μετακίνησης σε ενδημικές για την ελονοσία χώρες και αφορούσαν σε Ρομά και Έλληνες. Το 2010 δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ 44 κρούσματα ελονοσίας, τα τέσσερα με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης. Το ένα από αυτά δηλώθηκε στη Λακωνία. Το 2011 δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ συνολικά 40 κρούσματα
ελονοσίας χωρίς ιστορικό μετακίνησης, 34 από τα οποία διέμεναν στο Δήμο Ευρώτα της Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας. Στο Δήμο Ευρώτα καταγράφηκαν, επίσης, άλλα 23 κρούσματα ελονοσίας που αφορούσαν σε άτομα από ενδημικές για την ελονοσία χώρες. Σε όλους τους ασθενείς επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά λοίμωξη με P. vivax από τον Τομέα Παρασιτολογίας, Εντομολογίας και Τροπικών Νόσων της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ). Το 2012 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 93 κρούσματα ελονοσίας, εκ των οποίων 64 εισαγόμενα από μετανάστες προερχόμενους από ενδημικές χώρες και 9 από ταξιδιώτες σε ενδημικές χώρες. Στη Λακωνία καταγράφηκαν 17 εισαγόμενα κρούσματα και 10 με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης. Το 2013 και 2014 ο αριθμός ήταν μηδενικός λόγω των στοχευμένων δράσεων από κλιμάκια του ΚΕΕΛΠΝΟ και του «Ειδικού προγράμματος ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια» στην περιοχή.

Στόχος του παρόντος έργου ήταν η συνέχιση όλων των στοχευμένων παρεμβάσεων που πραγματοποιηθήκαν το 2013 και το 2014 προκειμένου ο αριθμός των περιστατικών ελονοσίας στο δήμο Ευρώτα Λακωνίας να είναι μηδενικός, όπως και τα προηγούμενα έτη.

Την πλήρη Τελική Έκθεση για το 2015 μπορείτε να την κατεβάσετε εδώ:

Ελονοσία Τελική Έκθεση έτους 2015

 

Leave a Reply